Project


Bart Tielens

Lid van Lek en Licht, Culemborg, en Visie+

Je ziet heel vaak dat straatfotografen ook graag documentaires maken. Het heeft beide te maken met de interesse in de mens in bepaalde situaties en omstandigheden. Bart Tielens is zo’n fotograaf. “De afgelopen zeven jaar ben ik eigenlijk uitsluitend daarmee bezig geweest. Daarvóór fotografeerde ik qua onderwerp veel breder en zocht ik naar het mooie beeld. Nu wil ik met foto’s meer vertellen over wat ik zie en wat me opvalt. Het zijn inderdaad die twee richtingen in de fotografie die me extra boeien.

“Straatfotografie is voor mij vooral reageren op het toeval. Het beeld moet goed in elkaar steken en visueel aantrekkelijk zijn. Je zou kunnen zeggen dat dit de esthetische kant van mijn straatfotografie is. Het meer verhalende is niet altijd eenvoudig in straatfotografie. Je moet heel alert zijn op situaties en voorvallen, maar vaak gebeurt er toch te weinig, althans voor de fotograaf in mij.

“Het liefst maak ik foto’s in grootstedelijke omgevingen, waarbij er een groot contrast is in donker en licht. Door te kijken naar indirect licht, bijvoorbeeld een weerspiegeling van glaspartijen, krijg je dat contrast op slechts enkele plekken. Ik vind het voor de spanning in de foto belangrijk dat er meer donker dan licht is in de foto. Het licht geeft de spanning, daar moet het ook gaan gebeuren. Laat op de dag – of juist vroeg – vind ik voor de sfeer in de foto ook heel belangrijk. Dus op die momenten ga ik het vaakst de straat op. Als ik zo’n locatie vind, blijf ik daar een poosje om de passanten in de lichte delen te vangen. In mijn foto’s is er doorgaans veel ruimte om de personen: het is echt dat grootstedelijke en de ‘kleine’ mens, als individu, die ik in combinatie wil vastleggen. Dat kun je de betekenis van mijn straatfotografie noemen.”

Ik vraag me af of het nog wat uitmaakt wie er in de ‘hotspot van het licht’ verschijnt. Bart geeft aan dat dit van nogal wat factoren afhangt, bijvoorbeeld kleur van de kleding in relatie met de omgeving, het ‘type’ mens of de toevallige houding van de persoon. “Ik ben ook wel gecharmeerd van een tweede moment in de foto. De foto wordt spannender als er op een andere plek in het beeld ook iets interessants gebeurt. Je moet redelijk wat foto’s maken om later juist dat ene moment eruit te halen. In het afgelopen jaar ben ik ’s avonds laat en in de vroege nacht gaan fotograferen. Naast – wat ik maar noem mijn rode draad in de straatfotografie – ‘het individu in de grootstedelijke omgeving’ wilde ik iets van een unheimische emotie voelbaar maken. Personen, vaak maar één, in het dramatische decor van de nacht. Mijn werkwijze was ook anders dan bij het spel van licht en donker in de straat. Het zijn stillere en meer beschouwende beelden. Veel meer op het gevoel dan beredeneerd, zowel bij het maken als bij het selecteren. Die serie heb ik in zwart-wit gemaakt om dat dramatische en het tijdloze van de nacht te benadrukken.”

Terwijl Bart ‘zoomend‘ aan het woord is en ik driftig aantekeningen zit te maken, hoor ik steeds zijn wens van storytelling en verhalen maken. Van de straat naar de sigarenmakers, de jagers, de kanariekweker of de slager is dan ook een kleine stap. “Eigenlijk is dat wat ik het liefste doe. Een langere periode – pakweg een jaar of zo – werken aan een project waarin de mens centraal staat. In mijn baan reis ik de wereld over en praat met veel mensen over allerlei zaken. Misschien is daarom het kleinschalige, het ogenschijnlijk gewone, dichtbij in de leefwereld van alledag, wel waar mijn documentaire fotografie over gaat. De slager die 30 jaar zijn bedrijfje runt van generatie op generatie als kleine slager in een boerderij. De man die let op de kleine dingen en waar de mensen uit het dorp graag hun vlees kopen omdat hij niet verlegen zit om een praatje én een luisterend oor heeft. De man die eerlijkheid en dienstbaarheid hoger stelt dan winsten en opbrengsten. Hij is het die in zijn werk gelukkig is. Dat soort wezenlijke zaken vangen in de prettig rommelige omgeving waarin hij werkt, vind ik heerlijk om te doen. Ik vind hem heel bijzonder, maar hij vindt het allemaal doodnormaal. Als iemand er zo in staat, kun je dat misschien wel de puurheid en de eerlijkheid van de mens noemen.”

Bart fotografeert voor zichzelf, maar geeft anderen daarmee wel een podium, dat is me wel duidelijk. Door dit soort reportages geeft hij een beeld van een kleinschalige samenleving, die waarschijnlijk – ten spijt van velen – over een aantal jaren niet meer bestaat.

Peter van Tuijl