FOTO'S SPREKEN

Onder redactie van Peter van Tuijl


Peter van Tuijl heeft vier heel verschillende foto’s verzameld uit enkele mentoraten.

Arno Elshout (Lek en Licht, Culemborg)


Deze foto roept allerlei vragen op. Allereerst al de locatie, een oneffen stuk zandweg, met stenen en keien bezaaid. Geen plaats om zomaar tot rustplaats om te toveren. Toch, het matje en kussentje neigen wel naar een dergelijke betekenis. Het matje oogt redelijk schoon in tegenstelling tot de groezelige rand van het kussen. Het kartonnen bekertje, zo uit een naburige coffee corner, en de koperen ketel suggereren een menselijke aanwezigheid. Het beeld loopt over van verwijzingen naar de mens. De mens die ontbreekt, er niet meer is, misschien nimmer meer komt. Arno Elshout is op zoek naar leegte. Leegte die schuurt en verwart door de duiding van wat er niet is. Juist door de afwezigheid van de mens krijgen de attributen, zeker de koffiebeker en de ketel, iets ridicuuls. Leegte wordt in dit beeld ook nog eens visueel versterkt vanwege de lege rechterhelft. Het is ook een beetje een stille plek, die tegelijkertijd verontrust door de verlatenheid. Symboliseert de foto misschien de mens die op heel veel plekken in de wereld wordt omgeven door leegte in het bestaan? Arno daagt mij uit met vragen, niet alleen over deze foto. Leegte is altijd meer dan niets!

Vera van der Paardt (De Essentie, Zeist)


Deze foto appelleert sterk aan mijn gevoel. Het is een picturaal beeld met contouren zonder scherpe objecten. Je herkent een soort bos met daarin verschillende kleuren licht: het koele blauw en het warme oranje. Ik meen de achterkant van een hoofd met licht haar in de voorgrond van het bos te zien. Er zit een enorme diepte in het beeld, een diepte die ik slechts kan aanschouwen maar niet in aanwezig kan zijn; de takken op de voorgrond houden mij tegen. Er bekruipt mij een gevoel van ontoegankelijkheid en onbereikbaarheid. Ik kijk naar de wereld van een ander, een werkelijkheid van de fotograaf. Vera van der Paardt heeft niet voor niks ‘Secret window’ als titel voor deze foto gekozen. In een bespreking van zo’n abstracte foto worden vaak formele fotografische aspecten zoals kleur, structuur of compositie genoemd als bepalend voor de betekenis. Het uitgangspunt waarop we de foto dan bekijken is die van schoonheidsbeleving. Daar is volgens mij niets mis mee, maar heel vaak gaat het beeld voor de fotograaf verder dan uitsluitend die fotografische vorm. Abstracte foto’s zijn vaak heel persoonlijk en tonen, wellicht onbewust, iets van de ‘binnenwereld’ van de fotograaf. Foto en titel zijn een uitnodiging tot beschouwing, rationeel en emotioneel, om onze eigen gevoelens bij het beeld te plaatsen.

.

Ineke Obbink (Creaschot, Winterswijk)


Deze foto, gemaakt door Ineke Obbink is een heel concreet beeld. Een meisje kijkt door een verrekijker naar iets dat we niet zien. Het hoge licht suggereert veel zonlicht en dat associeer ik met warmte. Om de mond van het meisje zien we een glimlach. Wat ze ziet maakt haar blij of een beetje vrolijk. Het gekke is dat, ondanks dat ik haar ogen niet zie, de foto voor mij alles te maken heeft met onderzoekend kijken. Concentratie gericht op een boom, een andere mens of misschien wel een edelhert. Ik word getriggerd door de ‘Arafat-sjaal’. Een sjaal die ooit een symbool was van zowel onderdrukking als vrijheid; een sjaal die gedragen werd bij talloze demonstraties als het gaat over de Palestijnenkwestie, ook een sjaal die jongeren dragen omdat het toen de mode was. Waarom draagt dit meisje de sjaal? Ik zie in haar shirt met gedeeltelijk leesbaar opschrift ‘need you’ allerlei gaatjes, is dat ook mode of zijn het slijtgaatjes? En dan die dure kijker. Ineke, de fotograaf, is opgegroeid in het buitengebied en spreekt over het mysterie dat schuil gaat achter de natuur en haar verschijnselen. Ze werkt nu als biologiedocent en wil met haar fotografie laten zien hoe kinderen de verbinding aangaan met de natuur. Door hun lichaamshouding en gezichtsmimiek in beeld te brengen wil ze iets van de verwondering of het ontzag en soms ook de afkeer van hen laten zien. “Kinderen reageren anders als ze buiten in de natuur zijn. Ze reageren met hun hele lijf op wat ze zien en ervaren, ongeacht wie ze zijn of waar ze vandaan komen.” Dat zien we ook terug in deze foto!

Floor Verdenius (Cameraclub Wageningen)


We zien een soort van portret van een chauffeur in de cabine van een vrachtwagen. Een gereedschapskoffertje op de voorgrond, een handdoek, een halfleeg pak koeken, een koffiebeker en een rood gordijntje, waarvan de rail doorloopt over de breedte van de voorruit. De chauffeur toont zich zelfverzekerd en is redelijk open in zijn blik naar de fotograaf. Ik zie geen dingen in de cabine die iets meer over zijn persoonlijke leven vertellen. Deze foto is een onderdeel van een groter verhaal. Het verhaal, waar Floor Verdenius (Cameraclub Wageningen) naar benieuwd was, is dat van de middelgrote vrachtwagentjes met Oost-Europese nummerborden. Je ziet ze steeds meer op de weg, in het weekend staan ze stil op de parkeerplaatsen langs de snelwegen en meestal ligt er een man in te slapen, of is die met een gasbrandertje in de weer om een potje te koken. Op de zeilen opbouw staat meestal geen tekst of afbeelding, er is een zekere anonimiteit aan verbonden. Floor wilde weten wie zijn ze, waar komen ze vandaan, hoe komen ze aan de kost en nog veel meer. Gedurende een aantal maanden reed Floor in de weekenden vele honderden kilometers op zoek naar deze vrachtwagens. Hij vertelde dat de gesprekken, heel vaak openhartig, in zijn project heel belangrijk zijn geweest. Voor Floor is, net als voor vele andere documentairemakers, fotograferen meer geweest dan alleen foto’s maken.